على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

174

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

نمودن . و كسى را در راه راست داخل كردن . و رستگار كردن . ارشاش ( erc c ) م . ع . ارش الفرس ارشاشا : عرق‌ناك گردانيد اسب را بدوانيدن . و ارشت السماء : باران‌ريزه باريد . و ارشت العطنة : فراخ شد زخم و پراكنده گرديد خون آن . و ارش الفصيل : دم خود را شتربچه خاريد . و دراز كرد گردن را در ميان دوران مادر تا شير خورد . ارشاف ( erc f ) م . ع . مكيدن آب و جز آن . ارشاق ( erc q ) م . ع . تيز نگريستن . و انداختن تير و جز آن به جائى . و دراز كردن آهو گردن را . ارشام ( erc m ) م . ع . ارشم ارشاما : مهر كرد خنور را به مهر چوبين . و ارشم الشجر : برگ آورد آن درخت . و ارشم البرق : درخشيد آن درخش . و ارشمت المهاة الرشم فرعته : ديد گاو دشتى علف نخستين برآمده را پس چريد آن را . ارشح ( arcah ) ص . ع . تيز خاطر و زيرك . و هوشيار و باوقوف . و زيرك‌تر و تيز . خاطرتر . يقال هو ارشح فؤادا . ارشد ( arcad ) ا . پ . مرقشيشا و حجر النور . ارشد ( arcad ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - با رشدتر و باهوش‌تر . و ارشد اولاد و يا اولاد ارشد : آنكه در ميانهء اولاد كسى با رشدتر و باهوش‌تر و با لياقت‌تر از همه باشد . ارشد ( arcad ) ص . ع . راه راست‌تر . و قريب‌تر بمطلب . ارشنگ ( arcang ) ا . پ . نام روز بيست و پنجم از هر ماه شمسى . ارشق ( arcaq ) ا خ . ع . نام كوهى در حوالى مغان . ارشق ( arcaq ) ص . ع . خوش قامت يق ما ارشق القوس : چه خوش قامت است اين كمان . ارشك ( arcak ) ا . پ . خطا و گناه . و عيب . و خشخاش . ارشك ( arcak ) ا . پ . رشك و حسد . ارشكا ( arack ) ا . پ . بلغت زند رشك و حسد . ارشم ( arcam ) ا . ع . باران اندك . و سگ و كلب . و ص . هر چيز نكوهيدهء اندك . و كسى كه بوى طعام برد و حريص بر آن گردد . و هر چيز كه بر آن خطها و سياهى و نگارها باشد . ارشميدس ( arcmides ) ا خ . پ . نام يكى از دانشمندان معروف يونان كه در سال 387 قبل از ميلاد متولد شد . ارشن ( arcan ) ا . پ . بلغت اهالى دشت قبچاق ابر و سحاب . ارشه ارشه ( arcoh - arcoh ) و ( arceh - arceh ) ع . كلمه‌ايست كه نخست با دست كون شتر را مىخارانند و بعد آن را مىگويند تا شتر تيز رود و بدود . ارشيا ( arcy ) ا . پ . بلغت زند تخت و اورنگ پادشاهى . ارشية ( arciat ) ع . ج رشاء . ارص ( arass ) ص . ع . كسى كه دندانها و يا رانهايش بهم نزديك باشند . ارصاء ( ers ' ) م . ع . ارصى بالمكان ارصاء : پائيد در آنجاى و نگذاشت آن را . ارصاد ( ars d ) ع . ج رصد . ارصاد ( ars d ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - رصدهاى منجمين . مر . رصد . ارصاد ( ers d ) م . ع . آمادهء چيزى شدن . و ارصدت له : مهيا ساختم براى او . و پاداش دادم او را بخير و يا بشر . ارصاع ( ers ' ) م . ع . سخت خستن به نيزه . و نشاندن آن به چيزى . و داراى بچه شدن خرمابن . ارصاف ( ers f ) م . ع . ارصف ارصافا : آميخت شراب را به آب جارى و روان . ارصان ( ers n ) م . ع . ارصنه ارصانا : محكم و استوار گردانيد آن را . ارصح ( arsah ) ص . ع . مردى كه دو ران وى بهم نزديك باشد . ج : رصح . ارصع ( arsa ' ) ص . ع . رجل ارصع : مرد لاغر سرين و ران . و طعن ارصع : آنكه سنان آن فرو رود در مطعون . ارصوصة ( orsusat ) ا . ع . كلاهى كه به شكل خربزه باشد . ارض ( arz ) ا . ع . زمين - مؤنث است و اسم جنس و يا جمعى است بدون واحد و ارضة نمىگويند . ج : ارضات و ارضون و اروض و آراض و اراضى . و اسفل قوائم شتر . و هرچه فرود و پست باشد . و زكام . و لرزه . و لرزهء تب . و ابن ارض : مسافر و غريب . و نوعى از تره . و ابن الارض : گياهى مانند مو كه مىخورند آن را . و كرة الارض : كرهء زمين ( مر . زمين ) . و اهل الارض : . ج ا . جنها و ديوها . و كلاب الارض : سگهاى بيگانه و بىصاحب . و ارض الذئب ا خ . نام جزيره‌اى نزديك خط استوا . و ارض روم : ارزن الروم . و ارض نوح : دهى به بحرين . و لا ارض لك : كلمهء ذم است مانند لا ام لك . و من اطاعنى كنت له ارض : هركس اطاعت كند من را من مطيع خواهش وى خواهم گرديد .